In deze nieuwsbrief:

• Nieuwland - een ontwerp voor een digitale rechtsstaat
• Datum preünie bekend! Kom online proeven aan de masterclass!
• Schrijf je in voor de masterclass Volwassen Digitale Overheid in maart of september 2026

En natuurlijk: 

• De nieuwsselectie van januari
• AI Chatter

Kom online proeven aan de Masterclass Volwassen Digitale Overheid op donderdag 12 februari van 19:00 tot 21:30! Overweeg je deel te nemen aan de masterclass? Dan kun je horen van oud-deelnemers hoe ze deze drie dagen hebben ervaren. Voor de alumni is het een gelegenheid om elkaar en de andere deelnemers online te ontmoeten. Natuurlijk doen we dat aan de hand van een actueel onderwerp. Op donderdag 12 februari kijken we naar "Nieuwland - ontwerp voor een digitale rechtsstaat", de publicatie die de dag daarvoor op de IBDS Stelseldag zal worden gepresenteerd door denktank Achterkant van de Overheid. 

De denktank is een initiatief van Stichting Kafkabrigade, bestaat uit deelnemers van binnen en buiten de overheid en wordt ondersteund door diverse overheden. De afgelopen tijd is er gewerkt aan een startdocument, voldoende om het gesprek geïnformeerd en - hopelijk - geïnspireerd te starten over de vragen die er toe doen. Hoe krijgen burgers weer grip op hun rechtspositie? Hoe krijgen overheden weer grip op hun gegevensstromen? En welke spreiding van informatiemacht past bij een digitale rechtsstaat? 

Deelnemen? Stuur een mailtje naar Hans en we zetten je op de deelnemerslijst. 

In maart en september 2026 organiseert Stichting Kafkabrigade wederom de masterclass "Volwassen Digitale Overheid met de Burger Centraal". Gedurende  drie dagen bespreken we de digitalisering van de overheid vanuit de vijf perspectieven van de Landkaart Volwassen Digitale Overheid: regels, technologie, beginselen, besluitvormingsproces en natuurlijk de handelingssituatie van de burger.

We komen bijeen in het centraal gelegen Hotel Oud London in Zeist. Voor ontbijt, lunch en diner wordt gezorgd. Overnachten is mogelijk op de eerste en tweede cursusdag en inbegrepen bij de cursusprijs. Meld je tijdig aan, want kamers zijn afhankelijk van beschikbaarheid. Ook de maaltijden zijn inbegrepen in de cursusprijs.

De kwaliteit van de laatste editie werd gemiddeld met een 8,8 beoordeeld. "Bevlogen zijn we in drie dagen meegenomen in de elementen die bepalend zijn voor een goed functionerende I-overheid en hoe deze op elkaar ingrijpen", aldus één van de cursisten.

De 11e editie vindt plaats in het voorjaar, van dinsdag 17 tot en met donderdag 19 maart 2026. Schrijf je snel in!

Iets meer tijd nodig? In de nazomer is de masterclass maandag tot en met woensdag 21, 22 en 23 september 2026.

Aanmelden en meer informatie »

• 27 januari - Frankrijk kondigt aan dat het alle publieke diensten soeverein wil maken door over te stappen van Amerikaanse softwareleveranciers naar Franse alternatieven.
• 27 januari - De Autoriteit Persoonsgegevens stelt dat datalekken doordat gemeente-ambtenaren ten onrechte persoonsgegevens doorgeven vaak onder de radar blijven. Dat komt naar voren uit een verkennend onderzoek bij 3 gemeenten en interviews met 29 functionarissen gegevensbescherming.  
• 26 januari - Om witwassen en terrorisme tegen te gaan doen banken klantonderzoek, "een arbeidsintensief proces voor zowel banken als burgers", meent het kabinet. Daarom moeten banken toegang krijgen tot de basisregistratie persoonsgegevens. Het voorstel gaat in internetconsultatie tot 23-03.
• 15 januari - Een groep experts en belangenbehartigers, onder wie Karin Spaink, Maxim Februari, Felienne Hermans, Reijer Passchier en Eric Smit wil dat Solvinity, het bedrijf achter DigiD niet in Amerikaanse handen valt. In een brandbrief aan Bureau Toetsing Investering vragen zij om volledige transparantie van de toetsing van de overname.
• 15 januari - Onder de naam 'Mijn betaaloverzicht' moet iedere burger nog dit jaar een totaaloverzicht krijgen van alle lopende financiële verplichtingen bij de (rijks)overheid. Er wordt ook dit jaar gewerkt aan het aansluiten van meerdere partijen, waaronder ook de belastingdienst en de dienst toeslagen.
• 14 januari - Met als titel "Naar een realistische overheid" publiceren de president van de Algemene Rekenkamer, de Nationale ombudsman en de vice-president van de Raad van State een gezamenlijk notitie. Zij merken in hun dagelijkse praktijk de gevolgen van onrealistische beloftes en pleiten onder meer voor het verankeren van het burgerperspectief in wetgeving en beleid, en het expliciet betrekken van uitvoeringsorganen bij nieuw beleid.
• 12 januari - Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties publiceert het meerjarenplan digitale informatiehuishouding en openbaarheid. Speerpunten zijn onder meer het doorontwikkelen van de generieke WOO-voorziening en het archiveren van email en chat. 
• 10 januari - Momenteel gaat veel inspanning zitten in data governance: het regelen van toegangsrechten en standaarden, en in traditioneel data stewardship: verbetering van kwaliteit van data, van documentatie en van bruikbaarheid binnen organisaties. De toekomst is aan strategisch data-stewardship: rechtmatig, verantwoord hergebruik van data in het publieke belang.
• 9 januari - In april van dit jaar start de ICANN, de internationale beheerder van topleveldomeinen met een aanvraagronde voor nieuwe generieke (niet-landgebonden) topleveldomeinen. Het ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties adviseert om niet mee te dingen naar zo'n domeinnaam: het is duur, het beheer is complex, er dreigt wildgroei en de digitale overheid is gebaat bij herkenbaarheid. Alleen .nl dus.
• 9 januari - Het rapport 'informatiebeveiliging binnen digitale stembureauhulpmiddelen' concludeert -zeker niet voor het eerst- dat bij het gebruik van stembureau-apps als hulpmiddel duidelijk moet zijn dat het papieren proces leidend is.

• 28 januari - In een artikel in de Stanford Social Innovation Review (SSIR) voorspelt Philip Olla dat AI op korte termijn zal veranderen van voor iedereen gratis beschikbaar naar - gedeeltelijk - achter een betaalmuur. Dat zal gebeuren onder druk van de kosten van energie en hardware, van de kosten van privacybewust databeheer en van platform-macht als gevolg van consolidatie. Hij pleit voor ingrijpen in deze dynamiek.
• 18 januari - Cory Doctorow schrijft in The Guardian dat het hard nodig is om de AI-zeepbel door te prikken: high-tech asbest in onze tech-muren. Volgens hem kan dat door te blijven bewijzen dat AI geen duurbetaalde werknemers kan vervangen en doordat een zeepbel steeds vergezochtere argumenten nodig heeft om aan de markt te bewijzen dat de bedrijven zullen blijven groeien.
• 13 januari - In Europa gaat volgens een recente schatting inmiddels 265 miljard euro om in AI, waarvan 83% wegvloeit naar enkele bedrijven in de Verenigde Staten. Medewerkers van het Bertelsmann instituut pleiten voor meer nuchterheid. Normaliseer AI als een gewone techniek in plaats van te polariseren, versterk Europese veerkracht in plaats van complete autarkie te willen en laat Europese publieke AI, dat wil zeggen de inzet van AI in het algemeen belang een grote rol krijgen.
• 12 januari - Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie (secretary of war), ontvouwt zijn AI strategie. Snelheid wint, meent de minister, die onder meer wil investeren in dronezwermen, AI gedreven campagneplanning en 'kill-chain-execution', alsmede 'Ender's Foundry': voorop lopen in AI simulaties. 
• 7 januari - Omdat je in plaats van een link van een zoekmachine een kant en klaar antwoord krijgt van AI, zal de moderne lezer bronnen, zoals de krant, niet langer raadplegen. Uitgevers zullen personeel ontslaan en doen er goed aan om Large Language Models toegang te ontzeggen. Hangcheng Zhao en Ron Berman onderzochten deze aannames empirisch en komen tot verrassende conclusies.

Hoe krijgen burgers weer grip op hun rechtspositie? Hoe krijgen overheden weer grip op hun gegevensstromen? Welke spreiding van informatiemacht past bij een digitale rechtsstaat? Een mogelijk antwoord op deze vragen presenteert denktank "Achterkant van de Overheid" in de publicatie Nieuwland - een ontwerp voor de digitale rechtsstaat. 

Nieuwland - een ontwerp voor de digitale rechtsstaat - wordt gepresenteerd op woensdag 11 februari op de IBDS Stelseldag. De publicatie zal worden uitgereikt aan twee Kamerleden uit de Vaste commissie voor Digitale Zaken in aanwezigheid van de leden van de denktank Achterkant van de Overheid. Achterkant van de Overheid is een initiatief van Stichting Kafkabrigade, bestaat uit mensen van binnen en buiten de overheid en wordt ondersteund door diverse overheden.  

Na de zomer zal Achterkant van de Overheid ook een seminar organiseren over de vraag hoe een digitale rechtsstaat eruit zou zien, als we die opnieuw zouden ontwerpen. Een ontwerp waarmee de klassieke idealen worden gerealiseerd met de digitale middelen van nu. 

Meer weten? Neem dan deel aan de preünie van de masterclass Volwassen Digitale Overheid. Iedereen kan deelnemen. Aan de hand van een korte introductie of sneak preview van "Nieuwland - een ontwerp voor een digitale rechtsstaat" gaan we in gesprek.