tussen de naden door wegglippen
Verkokerde organisaties bieden naden waardoor je kan wegglippen....
Als je niet gevonden wilt worden reageer je gewoon niet op de brieven van de overheid. Na verloop van tijd krijg je de status 'Vertrokken onbekend waarheen'. Je kan dan met andere overheidsdiensten nog rustig zaken doen, of daar contact mee hebben. Er zijn naden tussen de organisaties, door de verkokering, en daar kan je dus tussendoor wegglippen.
Verkokerde organisaties bieden naden waardoor je kan wegglippen....
Een van de leuke dingen van uitvoering van beleid is dat je daar veel meer variatie en verrassingen tegenkomt dan in de wereld van politiek en bestuur. De werkelijkheid is namelijk altijd veelzijdiger dan ze in Den Haag kunnen bedenken.
2600 veroordeelden per jaar niet gevonden...
Neem nu het bericht dat er zo’n 2600 veroordeelden hun straf ontlopen, omdat ze onvindbaar zijn. Het is namelijk zo dat je jezelf moet melden: “Na het onherroepelijk worden van een rechterlijke uitspraak, komt 62 procent van de veroordeelden die niet al vastzaten niet opdagen na een oproep zich bij de gevangenis te melden”. Als je je lang genoeg schuilhoudt, verjaart dat. Als ik me niet vergis is dat tien jaar, want enkele jaren geleden las ik ergens dat Justitie er 50.000 zoekt. Justitie moet ze opzoeken, maar dat lukt niet altijd...
Vertrokken onbekend waarheen
Ik werk al een paar jaar aan de “VOW-problematiek”. Dit gaat over mensen die in het GBA een spook-burger zijn: ze zijn daar niet bekend. Het laatste onderzoek dat wij op dit terrein hebben laat zien dat we van die spookburgers bij andere overheids-organisaties in 35% van de gevallen sporen vinden. We hebben nog lang niet bij alle organisaties gekeken, maar onze overtuiging is dat dat percentage dan kan oplopen tot 45%.
Hoe kan dat? Heel simpel: je reageert niet op brieven van de overheid. Vervolgens meldt de overheid aan het GBA dat die persoon niet reageert op dat adres. En dan stuurt het GBA tot 2x toe een brief naar dat adres. Omdat er niet veel ‘buitendienst’ capaciteit over is, is dit bij veel gemeenten vaak een administratief proces. Als je blijft doorgaan met niet reageren, dan zet het GBA-team je op de status ‘Vertrokken onbekend waarheen’. Volgens de instructies mag dat niet, maar het gebeurt.
Verkokering belangrijke oorzaak
Wat ons opvalt in deze problematiek zijn twee dingen: Enerzijds kan je bij burgerzaken Vertrokken onbekend waarheen staan, en bij andere overheidsdiensten toch gewoon verschijnen op de radar. Zo krijgt de belastingdienst ook van VOW-ers overzichten van genoten rente (alle banken moeten dat elk jaar melden voor alle rekeningnummers). Maar ook de UWV blijkt rond de 3000 Amsterdammers met VOW-status te kennen, die zich gemeld hebben bij een werkgever... Sommige VOW-ers hebben wel een auto op hun naam staan, rijden ze wellicht in rond? Wat VOW-ers ook doen, is zich heel even ergens inschrijven (er is altijd wel iemand die gelegenheid geeft, een adres kost op zwarte markt 75 Euro per maand). In die periode halen ze een nieuw paspoort of zetten een auto op hun naam, om daarna te verdwijnen. Vow-ers worden ook niet in opsporing gezet bij Schiphol...
Kwaliteit gegevens moet omhoog
Anderzijds valt ons op, dat elke overheidsorganisatie dit vraagstuk in zijn eentje probeert aan te pakken. Maar een VOW-er veroorzaakt bij meerdere overheidsorganisaties tegelijkertijd schade. Het zou verstandiger zijn als overheidsorganisaties hierop samenwerken. Dat begint rond de VOW-problematiek nu langzaamaan te gebeuren. Men begint te beseffen dat gegevenskwaliteit, waarbij juiste adressen in verband met vindbaarheid een voorwaarde is, een belangrijk vraagstuk is. Maar voor vraagstuk gegevenskwaliteit is nog weinig bestuurlijke steun. Het vraagstuk wordt als een kwestie van uitvoering gezien. Dat is het ook, maar voor een goede uitvoering heb je wel de actieve steun van bestuurders nodig. Marcouch vraagt opheldering bij de Minister van Justitie, maar de Minister van Binnenlandse Zaken (GBA, paspoort, etc.) en de Minister van Sociale zaken (UWV) hebben hier ook een rol. Financiën ook: ontlopen aanslagen.
Loss of justice
Vanuit de Kafkabrigade lijkt dit wellicht een vreemd onderwerp. Voor mij is het echter evident: het gaat om niet goed functionerende bureaucratieën, waardoor rechtmatig uitgesproken vonnissen niet worden uitgevoerd. Wij streven naar public value, en ‘loss of justice’ is een belangrijk vraagstuk rond public value. Daarom is het volgens mij verstandig te kijken of een gezamenlijke bestrijding van de VOW-problematiek ook bijdraagt aan de reductie van het aantal mensen dat hun vonnis met succes ontloopt.
